STRUKTURŞöbələrFiziologiya

Prof. R.T.ƏliyevStruktur bölmənin rəhbəri: b.ü.f.d.  prof. Əliyev Ramiz Tağı oğlu

E-mail: aramiz@box.az 

Telefon:

 

 

Ramiz Tağı oğlu Əliyev 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakultəsini bitirmişdir. 1963-cü ildə Azərbaycan EA Genetika və Seleksiya İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

1967-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək Bitki fiziologiyası ixtisası  üzrə biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

         1990-cı ildə V.Y. Yuryev adına Ukrayna elmi-tədqiqat bitkiçilik, seleksiya və genetika institutunun  D 020.22.01 saylı Müdafiə Şurasında 03.00.15-Genetika ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək, biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə laiq görülmüşdür.

         R.T.Əliyev 1982-ci ildən Bitkilərin fizioloji genetikası laboratoriyasının müdiri,  2009-cu ildən isə  Bitki genetik ehtiyatların qiymətləndirilməsi şöbəsinin müdiridir.

         Heterozis bitki hibridlərinin somatik hüceyrələrində DNT-nin miqdarının artma hadisəsi ilk dəfə olaraq R.T.Əliyev tərəfindən aşkar edilmiş, bu nəticələr ixtira kimi qəbul edilmiş və müəlliflik şəhadətnaməsi alınmışdır.

Sonrakı tədqiqatlarında R.T. Əliyev  stres amillərin hüceyrə genetik sistemlərində əmələ gətirdiyi dəyişmələri öyrənmiş və müəyyən etmişdir ki, bitkilərin stres amillərə davamlılığı hüceyrə genetik sistemlərinin yenidən qurulması və bunun nəticəsində bəzi genlərin ekspresiyasının artması hesabına baş verir.

         R.T. Əliyev 188 elmi əsərin və 2 ixtiranın müəllifidir.

         R.T. Əliyev 10 ilə qədər bir müddətdə Türkiyə Uviversitetlərində (KTÜ və Erciyes) çalışmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 4 elmlər namizədi, 3 fəlsəfə doktoru və 1 elmlər doktoru yetişdirilmiş, hazırda  3 dissertantın elmi rəhbəri  və 2  doktorantın elmi məsləhətçisidir.

 

 Struktur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri:

 

 Kənd təsərrüfatı bitkiləri və onların yabanı formalarının abiotik stres amillərə davamlılığı və tolerantlığın fizioloji-genetik əsaslarının öyrənilməsi

 

Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri

 

Laboratoriya diaqnostik metodlarından istifadə edilməklə 500-dən çox kənd təssərüfatı bitki nümunələrinin quraqlıq və duzluluq streslərinə davamlılıq dərəcələri təyin edilmiş və seleksiya proqramları üçün təkliflər verilmişdir.

Müəyyən edilmişdir ki, stres amillər, bitki hüceyrəsi genetik sistemlərində ciddi struktur və funksional dəyişmələrə səbəb olur. Davamlı bitki nümunələrində genomun aktiv hissəsi olan euxromatin DNT-sinin miqdarı artır və müvafiq olaraq RNT sintezi də intensivləşir. Bu da hüceyrə genetik aparatının  fizioloji labilliyinin və funksional fəallığının yüksəldiyini göstərir.  Həssas nümunələrdə isə əksinə, sintezin təsirindən nuklein turşularının deqradasiyası baş verir. Stresdən sonra Hib+Kin fitohormon kompleksi tətbiq edildikdə həm davamlı, həm də həssas bitki nümunələri genomunda kəskin aktivləşmə prosesi müşahidə edilir.  Bütün bunlar stres amillərin və fitohormonların təsir mexanizminin genomun quruluş vəziyyəti və funksional fəallığın dəyişilməsi ilə əlaqədar olduğunu göstərir.

Tədqiqatlarla sübut edilmişdir ki, bitkilərin stres amillərə davamlılığında nüvə genetik sistemi ilə yanaşı mitoxondri və xloroplast genetik sistemlərinin də önəmli rolu vardır. Davamlı genotiplərdə mitoxondri və xloroplastlarda gen ekspresiyasının yüksəldiyi müşahidə edilmişdir ki, bu da orqanoidlərin funksional fəallığının artmasına və hüceyrənin enerji təminatının yaxşılasmasına kömək edir.

Stres amillər bitki yarpaqlarında xlorofil sintezinin depresiyasına səbəb olur ki, bu da fotosintez intensivliyinin dəyişməsində özünü bürüzə verir. Stres təsirindən xlorofil (a+b)-nin miqdarının azalması, əsasən xlorofil a-nın hesabına baş verir, xlorofil b-nin miqdarında isə ciddi dəyişmələr müşahidə edilmir.

Qarşıdakı illərdə bitki davamlığının molekulyar-genetik əsaslarının öyrənilməsi, ayrı-ayrı genlərin və ya gen bloklarının aşkar edilməsi və onların identifikasiyası istiqamətində işlərin aparılması nəzərdə tutulur.

 

Dərc olunmuş məqalələr >>>

 

 

İşçilərin ümumi sayı 14

 


 

 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. Şəfizadə Solmaz İdris qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. Hacıyeva Şəfiqə İslam qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 


 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. Cavadova Lətifə Həmid qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. İbrahimova Ziyadə Şərif qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. Hüseynova Təravət Nəriman qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Böyük elmi işçi  - b.ü.f.d. Məcidova Gülarə Seyidağa qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Böyük elmi işçi  - b.ü.f.d. Mikayılova Rəna Tofiq qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Aparıcı elmi işçi  - b.ü.f.d. Abışova Xəyal Şahbala qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Elmi işçi  -  Hacıyev Elçin Saday oğlu

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Elmi işçi  - Həsənova Gülşad İmran qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Kiçik elmi işçi  - Abdullayeva Lalə Sabir qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Kiçik elmi işçi  - Qasımova Fəridə Nadir qızı

E-mail:

Telefon:

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Kiçik elmi işçi  - Cəlilova Vüsalə 

E-mail:

Telefon: